21
APR
2017

SGP en ChristenUnie – geen twee geloven op één kussen

Wie denkt dat de Staatkundig Gereformeerde Partij en de ChristenUnie als twee orthodox-christelijke partijen verwant zijn, heeft het goed mis. Daartoe hoeven we geen theologische verhandeling op te houden, maar slechts te kijken naar de achterban van beide partijen.

Wat beide partijen gemeen hebben, is een vaste achterban. Beide partijen zijn verkiezing na verkiezing groot in gebieden waar ze altijd al groot waren en klein waar dat altijd zo is en blijft. Groeien doen ze door in hun eigen hotspots aanhang te verwerven. Als we kijken naar de regressiegrafieken dan is het zo dat hoe hoger de R2 is hoe stabieler de partij is. De ChristenUnie scoort een R2 van 0,94 en de SGP scoort een R2 van maar liefst 0,96. Veel hoger kom je zelden tegen. Daar doen een aantal uitbijtertjes in de regressiegrafiek van de SGP niks aan af. Voor de SGP is het interessant om juist deze gebieden aan een nadere analyse te onderwerpen.

 

 

 

 

 

 

(links ChristenUnie en rechts SGP)

In het politieke krachtenveld liggen de twee partijen dichtbij elkaar en staan ze -niet tegen de verwachting in- in verbinding met het CDA. Dat ze niet op dezelfde plek liggen, geeft aan dat beide partijen voor een deel hun achterban daar vandaan halen waar de andere partij klein of afwezig is. Toch is er kiezersverkeer waar te nemen tussen de partijen. Waarbij het opvallend is dat de aantrekkende kracht tussen ChristenUnie en CDA kleiner is dan de aantrekkende kracht tussen SGP en CDA. Voor zowel ChristenUnie als SGP geldt dat als ze willen groeien, dan moeten zij kiezers bij het CDA zien weg te halen. Daarbij hoeven ChristenUnie en SGP elkaar niet in de weg te zitten en zouden ze zelfs samen kunnen optrekken met ieder een eigen boodschap en ieder in de eigen hotspots.

 

 

Een groter verschil tussen beide partijen wordt zichtbaar zodra we kijken naar de het referendum van april 2016. Opvallend is dat de SGP-stemmer verbonden is met de ‘nee’-stem en de ChristenUnie-stemmer verbonden is met de ‘ja’-stem. De SGP komt daarmee sterker in de hoek waar ook de meer populistisch ingestelde kiezer te vinden is, terwijl de ChristenUnie in dezelfde hoek zit als de VVD, PvdA, D66 en GroenLinks. Relativering is uiteraard op zijn plaats als men kijkt naar de omvang van de beide partijen en de opkomst gedurende het referendum. Dat gezegd hebbende, is het verschil tussen beide partijen desalniettemin veelzeggend.

Dit beeld wordt nog eens versterkt als we kijken naar de urbane verdeling van beide partijen. Hoewel beide partijen relatief de grootste aanhang hebben in landelijk gebied, valt op dat bij de SGP een aanzienlijk groter deel van de achterban in landelijke gebieden woont dan de ChristenUnie. De SGP heeft in centrum-stedelijk gebied nauwelijks aanhang, terwijl de ChristenUnie ook daar het nog relatief goed doet. Daarmee is de achterban van de ChristenUnie diverser dan die van de SGP (als gekeken wordt naar urbanisatiegraad van de locaties waar de kiezers vandaan komen).

Met de laatste verkiezing is de afstand tussen ChristenUnie en SGP verder toegenomen. Zetten we de relatieve groei van beide partijen in 2017 ten opzichte van 2012 tegenover elkaar, dan valt op dat ChristenUnie sterker is gegroeid in de centrum-stedelijke gebieden en de SGP juist in de landelijke en de centrum-dorpse gebieden. Daarmee verandert het karakter van de achterban van de ChristenUnie, omdat de ChristenUnie in de centrum-stedelijke gebieden relatief het kleinste aandeel van haar achterban vindt. De SGP daarentegen versterkt de interne identiteit door de bovengemiddelde groei in die urbane gebieden waar de partij al relatief sterk vertegenwoordigd is. Het verklaart ook waarom de eerdergenoemde R2 van de ChristenUnie een fractie lager is dan de R2 van de SGP.

 

 

 

 

 

(links percentuele verkiezingsresultaat per soort gebied en rechts ontwikkeling van 2012 naar 2017)

Voor de SGP is het interessant om na te gaan waarom ze in een aantal gebieden ze in relatieve zin zo sterk boven- en onder-presteert ten opzichte van de gemiddelde score zoals is behaald in 2017.

Frank van Dalen & Joost Smits
Stichting Politieke Academie